map 8

 

2560x1440 white solid color background 5

Η γεύση της ζωής στον Τόλκιν και τον Χατζιδάκι

Στην τρίτη ταινία της περίφημης τριλογίας Ο Άρχοντας των Δαχτυλιδιών, στην Επιστροφή του Βασιλιά, ο κεντρικός ήρωας, ο Φρόντο, γράφοντας τον επίλογο του βιβλίου που του είχε αφήσει ο θείος του, ο Μπίλμπο Μπάγκινς, αναρωτιέται αν και πώς μπορεί κανείς να μαζέψει τα κομμάτια μιας ολόκληρης ζωής και ν’ αφήσει πίσω του χαρές και λύπες, μεγάλες και μικρές πράξεις, όνειρα και αυταπάτες, μόνο και μόνο για να ξανασυναρμολογήσει μια νέα ζωή.

Ο Φρόντο σίγουρα δεν είχε ακούσει τον Μάνο Χατζιδάκι, αυτόν τον σπουδαίο Έλληνα μουσικό, να συνθέτει με περισσή μαεστρία και πλέρια ευαισθησία το Βαλς των Χαμένων Ονείρων, ένα από τα χιλιάδες σπουδαία τραγούδια που άφησε ως παρακαταθήκη στις κατοπινές γενιές!

Παραμύθι καθώς είναι, το κορυφαίο μάλιστα των καιρών μας, η αριστουργηματική τριλογία του Τόλκιν τα συμπεριέλαβε όλα: πόλεμο, πολιτική, ανθρώπινες σχέσεις με ό,τι αυτές περικλείουν, δηλαδή φιλία, εμπιστοσύνη, έρωτα, αγάπη…

Ο Τόλκιν όλα αυτά τα αποτύπωσε στο χαρτί, στοχεύοντας προφανώς στην όραση (και το κριτήριο) του αναγνώστη του. Ο Χατζιδάκις όλα αυτά τα μελοποίησε (οι παρτιτούρες, μιας και μιλάμε για χαρτί, είναι για πιο εξειδικευμένα μάτια, αν και η μουσική είναι παγκόσμια γλώσσα), αξιοποιώντας μιαν άλλη αίσθηση: την ακοή!

Όραση και ακοή λοιπόν. Αφή και όσφρηση. Νόηση και κρίση. Ό,τι συνθέτει τη μνήμη δηλαδή το έχει ο άνθρωπος, το κορυφαίο, σύμφωνα με τους ειδικούς, δημιούργημα του Θεού ή της φύσης – ο καθένας ας διαλέξει όποια «κουρτίνα» του αρέσει!

Η μνήμη όμως μπορεί να εξελιχθεί ακόμη και σε ελάττωμα όταν μιλάμε για μια πολύ συγκεκριμένη κατηγορία ανθρώπων, γιʼ αυτούς που επιμένουν να μην ξεχνούν λεπτομέρειες, επουσιώδεις ίσως για τους πολλούς, αλλά που μπορούν να κάνουν τη διαφορά όταν διεγείρουν τα συναισθήματα. 

Ας δώσουμε ένα μικρό αλλά χειροπιαστό παράδειγμα. Οι μικρές χαρές της ζωής, ένας χαλαρός καφές, ένα κρασί με ανθρώπους που τους θέλει κανείς στη ζωή του, μια μικρή απόδραση από την καθημερινότητα, μια αναπάντεχη συνάντηση, προσθέτουν στη ζωή και στις σχέσεις των ανθρώπων αυτό το απολύτως απαραίτητο αλατοπίπερο, γεύσεις που η μυρωδιά τους χάνεται με το πέρασμα των χρόνων όταν βρισκόμαστε σε μια άλλη κανονικότητα. Αυτές οι λεπτεπίλεπτες αναμνήσεις είναι αδύνατον να χαθούν!

Η ζωή είναι μικρή, κι εμείς επιβάτες σ’ ένα ταξίδι χωρίς γυρισμό, σ’ ένα ταξίδι με προδιαγεγραμμένη πορεία: από το ευτυχές γεγονός της γέννησης στο μοιραίο του θανάτου. Τα όσα θα μας βρουν σε αυτή την πορεία, μικρή ή μεγάλη, δεν είναι αποτέλεσμα αποκλειστικά της μοίρας. Είναι και ζήτημα θέλησης να πραγματοποιήσουμε όλα όσα ονειρευόμαστε ή, τουλάχιστον, τα περισσότερα από αυτά.

Ο μικρούλης Φρόντο δεν γνώριζε τη μοίρα του ώσπου την έμαθε, έζησε μ’ αυτήν και άφησε πίσω του ένα σπουδαίο όνομα. Μέσα από την προσωπική του περιπέτεια, την οποία μοιράστηκε με ανθρώπους, Χόμπιτ, νάνους, ξωτικά, μάγους αλλά και τέρατα, κατάφερε να σώσει τον κόσμο που είχε πλάσει ο Τόλκιν (και που δεν διέφερε πολύ από τον κόσμο όπου ζούμε εμείς σήμερα). Ο Χατζιδάκις, από την άλλη, πολύ πιο κοντά στην πραγματικότητα αυτός, στο βαθμό που όλοι μπορούμε να δεχθούμε ότι η μουσική είναι ένα παραμύθι ειπωμένο αλλιώς στους ανθρώπους, δημιούργησε σ’ ένα ολιγόλεπτο ταξίδι έναν άλλο κόσμο: αυτόν των χαμένων ονείρων.

Τόλκιν ή Χατζιδάκις λοιπόν; Πολλές φορές τα ερωτήματα είναι απλώς ρητορικά. Το συμπέρασμα ωστόσο βγαίνει αβίαστα. Ακόμη κι αν γνωρίζει κανείς τη μοίρα του, ακόμη κι αν την επιβάλλει στον εαυτό του ως αξίωμα, μπορεί πάντα να την αλλάξει, έστω και προσωρινά, κυνηγώντας με συνέπεια και ορμή μικρού παιδιού τα όνειρά του.

Άλλωστε το είχε πει κι ο μάγος Γκάνταλφ: ακόμη κι ο πιο μικρούλης, ο πιο αδύναμος μπορεί να αλλάξει τη ροή των πραγμάτων, αρκεί να το θέλει!

AlmaRadioTeam

 

 
 

page 2