Ειρήνη Δράκου: Ο Σολωμός μιλάει για ανθρώπους όρθιους, ζωντανούς μέχρι το τέλος


Αλεξία Βλάρα

Κείμενο: Αλεξία Βλάρα


 

Ειρήνη Δράκου Ελεύθεροι Πολιορκημένοι 1Πρωταγωνιστεί στους "Ελεύθερους Πολιορκημένους", μια παράσταση που ανέβηκε απο τις 16 Νοεμβρίου 2017 στην κεντρική σκηνή του Bios και που μέσα απο αυτή επιχειρεί να μας ταξιδέψει στον επίκαιρο όσο ποτέ λόγο του εθνικού μας ποιητή και στο άχρονο και σπαραχτικό βάθος της ποίησης του. Ένας ύμνος στην ανθρώπινη ελευθερία σε μια σειρά από συγκλονιστικές εικόνες εντός και εκτός των τειχών του Μεσολογγίου και η εξιστόρηση ενός άνισου αγώνα εντός και εκτός του ανθρώπου που δε μπορεί να πάψει να διεκδικεί και να ονειρεύεται. 

Γεννήθηκε στην Άνδρο το 1974. Είναι απόφοιτος του Τμήματος Φυσικής Αγωγής και Αθλητισμού του Πανεπιστημίου Αθηνών και κάτοχος Μεταπτυχιακού Διπλώματος πάνω σε Άσκηση και Υγεία. Η ίδια παρακολούθησε σεμινάρια φωνής, Θεραπευτικό Τραγούδι, Χορευτικό Αυτοσχεδιασμό, Σεμινάριο Μοντέρνου Χορού με Ακροβατικά. Επίσης έχει παρακολουθήσει σεμινάρια υποκριτικής με καταξιωμένους καλλιτέχνες...

Στην παρούσα φάση, συνεργάζεται με τoν Πολωνό, σκηνοθέτη και ηθοποιό Przemyslaw Blazscack για την παράσταση ‘Hamlet meets Elektra’, και ετοιμάζεται να ξεκινήσει πρόβες με το σκηνοθέτη Δημήτρη Τάρλοου για την παράσταση ‘To Ευχαριστημένο’ πάνω στο ομώνυμο βιβλίο της Μαρίνας Καραγάτση.

Από το 2007, είναι ιδρυτικό μέλος της θεατρικής ομάδας ΑΣΙΠΚΑ μαζί με το Δημήτρη Μπίτο όπου έχουν συνεργαστεί σε 14 παραστάσεις, αλλά έχει συνεργαστεί στο θέατρο και με τους Γ. Μαρκοπούλου, A. Τρουπάκη, Λ. Μελλεμέ, K. Johnson και Ch. Bocker και με αρκετούς στον κινηματογράφο.

Λίγο πριν ολοκληρωθεί ο κύκλος των παραστάσεων "Ελεύθεροι Πολιορκημένοι" αδράξαμε την ευκαιρία να της αποσπάσουμε ορισμένες απαντήσεις για το έργο, την πορεία της, την ΑΠΣΙΚΑ ...

 

Ελεύθεροι πολιορκημένοι … ένα ποίημα που γράφτηκε (αν και δεν ολοκληρώθηκε ποτέ) για την ανθρώπινη ελευθερία… Πόσο επίκαιρη είναι αυτή η έννοια σήμερα;

Δυστυχώς σήμερα έννοιες όπως αυτή της ανθρώπινης ελευθερίας δείχνουν να μην έχουν αντίκρισμα στη σύγχρονη ζωή και δεν μπορούμε να μην παραδεχθούμε ότι συχνά μοιάζουν σαν άδειες κουβέντες, τόσο κακοποιημένες, κι όχι λόγια ζωντανά που κλειδώνουν σε δράση. Κοινώς ‘κούφια λόγια’. Κοιτάξτε γύρω σας σήμερα το σκηνικό στην Ευρώπη της Δημοκρατίας, και πείτε μου αν οι άνθρωποι είναι πραγματικά ελεύθεροι και δε ζουν μια παρωδία αυτών των εννοιών. Τα πολιτικά συστήματα ανεπτυγμένων και πλούσιων χωρών στηρίζονται στη βιομηχανία θανάτου και κόπτονται ταυτοχρόνως για τα ανθρώπινα δικαιώματα. Η ελευθερία μας δεν ήταν ποτέ τόσο κάλπικη και τόσο δηλητηριασμένη. Τα θεμέλια της δε βασίζονταν ποτέ τόσο πολύ στο παράδοξο όσο σήμερα.

Ο Σολωμός γράφει σχεδόν μεθυσμένος, και μεταδίδει αυτή τη μέθη, τόσο από το παράδειγμα των ανθρώπων αυτών της Εξόδου του Μεσολογγίου όσο κι από την Άνοιξη που τους περιβάλει τη στιγμή αυτή που κάνουν μια ελεύθερη επιλογή, από τις λίγες που επιτρέπει αυτή η ζωή. Κι αυτό είναι η στάση τους απέναντι στο θάνατο και ταυτόχρονα απέναντι στη ζωή.

Μιλάει για ανθρώπους όρθιους, ζωντανούς μέχρι το τέλος, που το πώς έφυγαν έδωσε τη δυνατότητα στους επόμενους να ονειρευτούν μια νέα ζωή. Για αυτή τη μεγάλη αντίφαση να περπατάς χορεύοντας προς το θάνατο και τη στιγμή που η Άνοιξη γύρω οργιάζει εσύ να παλεύεις και να αντιστέκεσαι σ’ έναν άλλο θάνατο, πνευματικό που σήμερα φαίνεται να μεταδίδεται σαν επιδημία που καίει στο πέρασμα της όλες δημιουργικές δυνάμεις της ζωής, υπήρξε για μένα ο βασικός πυρήνας έμπνευσης του ποιήματος αυτού.

Ειρήνη Δράκου Ελεύθεροι Πολιορκημένοι 2Πως νιώθεις όταν ξέρεις ότι τα λόγια που πρόκειται να αποδώσεις είναι βασισμένα στους στίχους του Εθνικού μας ποιητή και τα νοήματα που περιέχουν είναι τόσο υψηλά;

Δε ξέρω πως θα ακουστεί αλλά η λέξη εθνικός για εμένα σε ότι αφορά τον Σολωμό, είναι λίγη. Θα έλεγα οικουμενικός. Τα νοήματα ναι είναι υψηλά αλλά αυτή η θεώρηση ίσως να τα έκανε τελικά να πέσουν από τόσο ψηλά βάθρα και να τσακιστούν. Αν δεν τα συναντούμε καθημερινά στη μικρή ζωή μας, τι νόημα έχει να μιλάμε γι αυτά; Καλύτερα να τα πενθήσουμε μπας και ξαναγεννηθούν. Δε μας ανήκει το παρελθόν που προσπαθούμε να εξαργυρώσουμε δυστυχώς. Και δεν μας ανήκει όταν δεν το κερδίζουμε καθημερινά.

Η εμπειρία του ίδιου του κειμένου, σε οδηγεί στο να βιώσεις βαθειά αυτό που λέει δια στόματος Μάρθας στο Γ’ Σχεδίασμα, ο ίδιος ο ποιητής : «Η αιτία τόσου κοιτάγματος, τόσης χαμηλόφωνης ομιλίας του κόσμου που περνούσε εμπρός μου αποκαλύφθηκε από τον μεγάλο και γλυκό πλούτο της αγάπης σας. Και τώρα όλα αυτά που μας συμβαίνουν μου παρουσιάζονται σα σκιές. Όλα όσα κάποτε μου φαίνονταν ασύλληπτα μεγάλα και ψηλά, μοιάζουν τώρα για μένα, όπως όταν βλέπει κανείς από την ψηλή όχθη την εικόνα του κάτω στην επιφάνεια του νερού. Δε χάθηκαν λοιπόν όλα για μας.»

Αυτός ο θάνατος της ‘πραγματικής ζωής’ που βιώνουμε συχνά στο θέατρο, τουλάχιστον κάποιες ώρες και ειδικά μέσα από τέτοια κείμενα, δίνει στη ζωή την απόσταση και την ελαφρότητα που χρειάζεται ν’ αναπνεύσει για να είναι αληθινή. Αυτή η αίσθηση ελαφρότητας για κάποιο παράδοξο λόγο, μια αίσθηση δροσιάς με ακολουθούσε τόσο έντονα από την αρχή των προβών μέχρι σήμερα κι ένιωθα ότι αυτά τα λόγια που μεταφέρω μ’ έναν τρόπο μιλούσαν για κάτι πολύ φωτεινό κι όχι μόνο για μια ιστορία ποτισμένη στο αίμα.

 

Το μεγαλύτερο πρόβλημα του Σολωμού ήταν η αποσμασματικότητα, αφού άφησε πολλά έργα του ανολοκλήρωτα… Οι Ελεύθεροι Πολιορκημένοι είναι ένα από αυτά… Είναι μια επιπλέον πρόκληση αυτό το γεγονός;

Μπορεί να φαίνεται παράδοξο, αλλά από την πρώτη στιγμή, δεν ένιωσα ότι αυτή η αποσπασματικότητα είναι πρόβλημα αλλά περισσότερο ως ένα από τα προσόντα του ποιητή. Ίσως να έχει να κάνει με δύο πράγματα. Αφενός με την προσωπική περιπέτεια της ζωής του ποιητή και των ιστορικών στιγμών που τον περιέβαλαν αλλά και με μια έμφυτη αγωνία του, που διαισθάνεται κανείς και σαν κύριο χαρακτηριστικό της προσωπικότητας του, που έχει να κάνει με μια μόνιμη ανάγκη του καλλιτέχνη να πει το ανείπωτο. «Αλλά, Θεά, δεν ημπορώ ν’ ακούσω τη φωνή σου, κι ευθύς εγώ τα’ ελληνικού κόσμου να τη χαρίσω; » λέει στο Γ’ Σχεδίασμα. Υπάρχει άλλωστε ένας αόρατος ιστός που διατρέχει όλο αυτό το υλικό του Σολωμού γύρω από την Έξοδο που τον νιώθει κανείς τόσο έντονα σε όλα τα σχεδιάσματα που δεν ένιωσα καμία στιγμή ότι με ενοχλεί αυτή η αποσπασματικότητα.

Η ΑΣΙΠΚΑ έχει παρουσιάσει 14 θεατρικές παραστάσεις επιλέγοντας συχνά χώρους μη συμβατικούς όπως εγκαταλειμμένα κτίρια, δημόσιους χώρους, μνημεία… Είναι ζήτημα άποψης ή αισθητικής; Και πόσο ρόλο παίζει ένας χώρος που επιλέγεται για μια παράσταση;

¨Όχι δεν είναι ζήτημα άποψης, μπορεί σ’ ένα βαθμό να είναι και θέμα αισθητικής. Εκτός από τους αμιγώς θεατρικούς χώρους που επιλέγουμε για τις παραστάσεις μας, συνήθως οι συνάντηση με τους χώρους αυτούς προκύπτει αρχικά στις πρόβες μας που πολλές φορές είναι έξω στη φύση ή σε τέτοια κτίρια και δημόσιους χώρους, κι αυτές είναι αγαπημένες πρόβες για μένα. Οι χώροι αυτοί ήδη αφηγούνται μια ιστορία που συχνά συνομιλεί με τις δικές μας και δημιουργεί χώρο για μια νέα αφήγηση. Για μας η δουλειά εκεί αποτελεί συχνά μεγάλη πρόκληση και πρόσκληση..

Ειρήνη Δράκου Ελεύθεροι Πολιορκημένοι 6Η ΑΣΙΠΚΑ συμμετείχε στο παρελθόν με την ταινία «Ανεμιστήρας» σε διεθνή φεστιβάλ Κινηματογράφου στο Λέτσε της Ιταλίας, στην Κύπρο, στο Σάο Πάολο της Βραζιλίας, στο Σύδνεϋ και στη Μελβούρνη της Αυστραλίας, στο Βισμπάντεν της Γερμανίας στο Ελσίνκι, στη Μόσχα, στο Εδιμβούργο και στην Ινδία … Τι αποκόμισε από αυτή την εμπειρία;

Για το Λέτσε θα έπρεπε να ρωτήσετε το Δημήτρη που επισκέφθηκε το Φεστιβάλ εκεί, σε ότι αφορά όμως το Φεστιβάλ Exground στο Βισμπάντεν της Γερμανίας που πήγαμε μαζί, ήταν πολύ ενδιαφέρον το ότι ανακαλύψαμε ένα διαφορετικό κοινό με μεγάλο ενδιαφέρον και περιέργεια για το ‘ελληνικό περιβάλλον’ της ιστορίας της ταινίας μας και η συζήτηση μαζί τους ήταν από τις πιο ωραίες εμπειρίες σε σχέση με την ταινία αυτή. Μια εμπειρία που προσωπικά μου μ’ άφησε έκπληκτη.

Πως προέκυψε το ΑΣΙΠΚΑ; Αν δεν κάνω απατώμαι η λέξη αυτή σημαίνει «λάθος» στα ρωσικά; Γιατί ένα δόθηκε ένα τέτοιο όνομα;

Θεωρούμε το λάθος κύριο συστατικό της δημιουργικής διαδικασίας. Εκείνη την περίοδο δουλεύαμε στις πρόβες πάνω σε κάποια ποιήματα στα πολωνικά και στα ρώσικα, ο Δημήτρης έψαχνε κάτι που να έχει μέσα τη λέξη λάθος, μια κοπέλα μάθαινε ρώσικα και μας άρεσε πολύ πως ηχούσε η λέξη στη γλώσσα αυτή. Τόσο απλά.

Οι παραστάσεις σκηνοθετούνται από τον Δημήτρη Μπίτο… Πως θα τον χαρακτήριζες ως άνθρωπο την ώρα που σκηνοθετεί;

Ο Δημήτρης έχει δαίμονα. Και είναι σίγουρα δοσμένος. Με πολύ μεγάλη αγάπη και πάθος για αυτό που κάνει.

Ποιο είναι το πιο περίεργο πράγμα που σου έχει συμβεί στην σκηνή;

Πολλές οι στιγμές. Δε ξέρω πια είναι η πιο περίεργη. Κάποτε στο ‘Τρίπτυχο του HeinerMullerστις τουαλέτες του Bios, όταν στο ρόλο της Μήδειας έδινα μια μπουνιά μπροστά μου στο κενό, σε νοητό άξονα απέναντι μου καθόταν μια θεατής, που απλά λιποθύμησε. Εγώ έπαιζα γυμνή και σηκώθηκα αντανακλαστικά προς το μέρος της. Οι θεατές που κάθονταν μπροστά και δεν είχαν καταλάβει ότι η γυναίκα λιποθύμησε με κοιτούσαν ‘έντρομοι’ που τους πλησίαζα... Ήταν πολύ συμπυκνωμένη η ενέργεια σ’ εκείνο το χώρο και λόγω του Υλικού.. Αλλά αγαπημένες δουλειές με αρκετά ιδιαίτερες στιγμές που έχω να θυμάμαι ήταν στην παράσταση πάλι πάνω στο ‘Υλικό Μήδειας’ του Η. Muller μέσα στην αυλή της εκκλησίας στην Αστυπάλαια, στην παράσταση ‘Σιωπηλές Φωνές που κάναμε στο Βυρσοδεψείο, στις 6 το πρωί, το ‘Περίπατος στην Έρημη Χώρα’ στο Καλλιμάρμαρο Στάδιο και η Αντιγόνη στη Αρχαία Επίδαυρο..

Η Γαλλίδα ηθοποιός Ιζαμπέλ Υπέρ έχει δηλώσει στο παρελθόν πως όταν ένας ηθοποιός αναλαμβάνει έναν ρόλο, δεν δουλεύει απάνω στον ρόλο αυτό, αλλά απάνω στον ίδιο τον εαυτό του… Ισχύει;

Δε νομίζω ότι θα μπορούσε να ισχύει οτιδήποτε άλλο.