Ζωντανοί - Nεκροί Στα Χαρακώματα Των Πολέμων

Info: Στράτης Μυριβήλης, Η ζωή εν τάφω, εκδ. Βιβλιοπωλείον της Εστίας, Ι.Δ. Κολλάρου & ΣΙΑ Ο.Ε.

Βιβλιοκριτικός δεν είμαι. Γράφω (και θα συνεχίσω να γράφω) σε πρώτο πρόσωπο για βιβλία και αναγνώσματα που έχουν αγγίξει τις πιο ευαίσθητες χορδές μου, τις ιδεολογικές μου πεποιθήσεις, τις ανθρώπινες αναζητήσεις μου και γενικώς ότι με καθορίζει σαν αυτόφωτη (θέλω να πιστεύω) προσωπικότητα και υπόσταση –περισσότερες… λεπτομέρειες στο υστερόγραφο τούτου του σημειώματος!

Στο προκείμενο τώρα. Το κλασικό αριστούργημα του Στράτη Μυριβήλη «Η ζωή εν τάφω» δεν είναι άγνωστο στο αναγνωστικό κοινό. Οι έχοντες μια σχετική έστω παιδεία και γνώση, σίγουρα θα το έχουν διαβάσει τουλάχιστον μια φορά. αν όχι ολόκληρο σίγουρα κάποια αποσπάσματα. Πιστεύω, δε, με μεγάλη βεβαιότητα ότι όποιος το ξεκινήσει είναι αδύνατον να το αφήσει στη μέση. Είναι τέτοια η ροή του λόγου που θέλει… προσπάθεια για να παρατήσει κανείς ένα βιβλίο σαν κι αυτό.

ΜΥΡΙΒΗΛΗΣ 2Δεν πρόκειται να γράψω τα τετριμμένα για τον Μυριβήλη –π.χ. σε ποια σχολή και ποια γενιά της νεοελληνικής λογοτεχνίας ανήκει καθώς αυτά είναι λίγο πολύ γνωστά. Η πλοκή του έργου αφορά τα δεινά του πολέμου. για την τραγωδία του να είναι κανείς πολεμιστής. Να πρέπει να σκοτώσει, να κομματιάσει σάρκες και να αδιαφορήσει κατ’ επέκταση για την ανθρώπινη ζωή του απέναντι πολεμιστή. ζωή την οποία πρέπει να στερήσει εις το όνομα της πατρίδας, της ιδεολογίας και του σκοπού, του όποιου σκοπού, ακόμα κι αν αυτή η ζωή πρόσφερε, μέσω τρίτων, ζωή στον αντίπαλο. Από την άλλη, είναι πασίγνωστο ότι καμία πατρίδα δεν προέκυψε αναίμακτα. καμία ιδεολογία δεν επιβλήθηκε χωρίς κόστος σε ανθρώπινες ζωές. Ο έντονος ερωτισμός που διαχέεται μέσω των επιστολών του στρατιώτη προς την αγαπημένη του, το πάθος που μεταδίδεται στον αναγνώστη, δεν αποτελεί τεχνική λεπτομέρεια στην αφήγηση του Μυριβήλη ούτε και ακυρώνει σε το κεντρικό νόημα. Ένα νόημα, ένα έργο εν τέλει που είναι εφάμιλλο των αντίστοιχων κλασικών αντιπολεμικών έργων όπως για παράδειγμα το «Ουδέν νεώτερον από το δυτικό μέτωπο» του Έριχ Μαρία Ρεμάρκ. Τη διαφορά εδώ, στην περίπτωση του Μυριβήλη, ίσως και να την κάνει το ιδιαίτερο γλωσσικό ιδίωμα το οποίο αποδίδεται αυτούσιο και χωρίς φτιασιδώματα σε σύγκριση με το προαναφερθέν έργο του Ρεμάρκ, που όσο να ‘ναι θα έχει υποστεί την «νόθευση» της μετάφρασης από τα γερμανικά στα ελληνικά, αν και δεν είμαι ο πλέον αρμόδιος να τοποθετηθώ επ’ αυτού, καθώς δεν γνωρίζω γερμανικά. Υποθέτω, ωστόσο…

Ας μιλήσουμε, παρ’ όλα αυτά, ιδεολογικά και ας αναρωτηθούμε γιατί η ζωή, αυτό το μοναδικό δώρο που δόθηκε στον άνθρωπο άπαξ, πρέπει να γίνεται θυσία στο όνομα, μιας κάποιας πατρίδας, μιας κάποιας ιδεολογίας, ενός κάποιου εθνικού σκοπού –τα ξαναγράφω όλα τούτα, κόντρα στην εθνικιστική παράκρουση των καιρών μας με αφορμή και την οικονομική Κρίση, η οποία είναι βέβαιο ότι θα φέρει σφοδρότερες συγκρούσεις στο άμεσο μέλλον (δεν έχει την παραμικρή σημασία το γεγονός ότι ακόμα δεν καίγεται το σπίτι μας). Δεν έχω απαντήσεις. Όποιος θέλει απαντήσεις θα τις βρει στα κεφάλαια ΙΣΤ και ΙΖ της έκδοσης του 1924, που αποτελούν ύμνο στη ζωή και στη δημιουργία. εν τέλει αποτελούν έναν ύμνο στον ίδιο τον άνθρωπο και τα καλά έργα του.

Η ΖΩΗ ΕΝ ΤΑΦΩΚαι για το πρακτικόν του πράγματος, ας δώσουμε μερικές βιβλιογραφικές πληροφορίες. Πρόκειται για επετειακή έκδοση των εκδόσεων «Εστία» και μάλιστα πολύ φρέσκια, καθώς κυκλοφόρησε μόλις τον Απρίλιο που μας πέρασε. Η έκδοση αυτή περιλαμβάνει το πρωτόλειο κείμενο, όπως δημοσιεύθηκε από τις 10 Απριλίου του 1923 έως και τις 29 Ιανουαρίου του 1924, σε 42 συνέχειες στην εβδομαδιαία εφημερίδα της Μυτιλήνης «Καμπάνα». Στην ογκώδη αλλά εύχρηστη αυτή έκδοση» των 720 σελίδων συμπεριλαμβάνονται συν τοις άλλοις η δεύτερη και πιο εμπλουτισμένη από τον ίδιο τον Μυριβήλη έκδοση του μυθιστορήματος, η οποία κυκλοφόρησε το 1930, ο πρόλογος και ένα λεπτομερέστατο επίμετρο της φιλολόγου Νίκης Λυκούργου. Σύμφωνα με το επίμετρο αυτό, η υποδοχή του έργου του Μυριβήλη, ήδη από το 1924, υπήρξε ενθουσιώδης: ο Μιχάλης Ροδάς το χαρακτήρισε ως «φωτογραφία αληθινή του πολέμου», ο LouisRousselως ένα «αληθινό έργο τέχνης», ο Ηλίας Βενέζης ως έργο που θυμίζει «τις ασύγκριτες εικόνες της Αποκάλυψης…» και, τέλος, ο Άγγελος Σικελιανός ως «άξιο και υπεράξιο να κυκλοφορήσει παντού και να διαβασθεί απ’ όλους». και η αλήθεια είναι πως το έργο αυτό του Μυριβήλη έχει ήδη μεταφραστεί στα αγγλικά, στα γαλλικά, στα γερμανικά, στα ιταλικά, στα ρωσικά, στα τουρκικά, στα ουγγρικά, στα βουλγαρικά, ενώ ετοιμάζονται και νέες μεταφράσεις στα γαλλικά και στα ισπανικά

Αν και οι εποχές είναι πολύ δύσκολες, τα 15,4 ευρώ (τιμή «Πολιτείας» να σημειώσω) δεν είναι απαγορευτική για τους ρέκτες του είδους. Ούτε και τα 21,99 ευρώ για όσους αποφασίσουν να το προμηθευτούν από τις εκδόσεις της Εστίας!

Καλή ανάγνωση σε όσους το αποφασίσουν…

Υ.Γ.: Έχω κάποια πολύ προσωπικά και ιδιαίτερα κριτήρια για να επιλέγω το τι διαβάζω αφ’ ενός και αφ’ ετέρου στη συνέχεια να το προσεγγίζω και να διατυπώνω τις απόψεις μου. Κριτήρια τα οποία δεν αφορούν κανέναν, υπό την έννοια ότι ο καθένας επιλέγει μόνος του, χωρίς να χρειάζεται καθοδήγηση από… αυθεντίες σαν και του λόγου μου. Αυτό δεν σημαίνει ότι δεν γνωρίζω ή ότι δεν έχω το αισθητήριο να ξεχωρίσω τι είναι κλασικό και τι του συρμού ή ότι δεν συμβουλεύομαι κι εγώ με τη σειρά μου κάποιους κριτικούς!

Σπανός Παναγιώτης

 
 

team