Art therapy

 

Art therapy

από την Χαρά Γιαμπουράνη

 

"Οι Ακουαρέλες Της Ψυχής"

Art therapy 1Λίγο πριν τον Β’ Παγκόσμιο μια ομάδα καλλιτεχνών και ψυχιάτρων στις Η.Π.Α και στην Αγγλία αρχίζουν να δημιουργούν μια νέα τάση ψυχοθεραπείας χρησιμοποιώντας τα εικαστικά σαν τρόπο ερμηνείας και έκφρασης. Είναι πιο εύκολο να ζωγραφίσεις τον πόνο, την αγωνία, την εμμονή παρά να την περιγράψεις λεκτικά. Στην Ελλάδα τον ενδιαφέρον ξεκινά γύρω στο 1980.

Με τη βασική θεώρηση πως η φαντασία είναι συνώνυμη της δημιουργικότητας και με εργαλείο την μετάφραση των συμβόλων ανοίγουμε το κουτί της Πανδώρας που ονομάζεται αλλιώς υποσυνείδητο. Τα σύμβολα είναι ένας φυσικός τρόπος ψυχικής έκφρασης μας λέει ο CarlJung. Η φυσική γλώσσα του υποσυνειδήτου. Εμφανίζονται αυθόρμητα, είναι ζωντανές και προσωποποιημένες πτυχές της ψυχής. Φορτισμένα με ψυχική ενέργεια έχουνε καθοδηγητική δύναμη και δημιουργούν συνέπειες.

Ο Ιπποκράτης έκανε διάγνωση ασθένειας μετά από ύπνωση και απεικόνιση του ονείρου. Τόσο η θεραπεία μέσω των εικαστικών όσο και άλλων μορφών τέχνης, βασίζονται στη δύναμη της φαντασίας και του ονείρου. Στην παιδοψυχολογία μεταφράζουμε τις ζωγραφιές των παιδιών για να σκιαγραφήσουμε πιθανές επώδυνες εμπειρίες που έχουν ήδη μεταβάλλει την πρωτογενή καθαρότητα του.

Το πρώτο σκέλος λοιπόν της θεραπείας μέσω της εικαστικής τέχνης είναι η διάγνωση, στη διάρκεια το παιχνίδι με τη φαντασία και το χρώμα που σκοπό έχει να σβήσει τις τραυματικές σκιές μέσω της χαράς της δημιουργίας και να ξεκλειδώσει τις πονεμένες και φοβισμένες πτυχές της ψυχής.

Ο Winnicott (1988) τονίζει την τεράστια σημασία του παιχνιδιού και της φαντασίας για την δημιουργία του «μεταβατικού χώρου», όπου ο άνθρωπος από βρέφος αλλά και σε ολόκληρη την ζωή του αγωνίζεται να κόψει τον ομφάλιο λώρο του και να δημιουργήσει μια διαφοροποιημένη ατομικότητα.

Επίσης ο Ernst Kris αναφέρεται στη μαγική δύναμη της εικόνας, στον τρόπο που η φαντασιακή διαδικασία παίρνει μορφή και ζωή μέσα από τις εικόνες.

 

"The artist as a therapist"

Στη θεραπεία ο ασθενής ψάχνει να βρει μέσα του τον καλλιτέχνη. Η αξία της εικαστικής ψυχοθεραπείας προσφέρει έναν «καθρέφτη» στα συναισθήματα και στις σκέψεις. Το αίσθημα που γνωρίζουμε όλοι σαν έμπνευση είναι η ενεργοποίηση του δεσμού και του διαλόγου με τον εαυτό μας. Επίσης σε αντίθεση με τον προφορικό λόγο, η εικόνα είναι κάτι που μένει. Είναι λοιπόν ένα είδος «χειροπιαστής μνήμης», γιατί ο άνθρωπος μπορεί να επιστρέψει σε μια εικόνα που δημιούργησε παλιά και να τη διερευνήσει ξανά. Εκφραζόμενος κάποιος μέσα από τα δημιουργήματά του αποκτά έναν απόλυτα προσωπικό και ιδιαίτερο τρόπο για να επικοινωνήσει αυτά που γνωρίζει ή αυτά που δεν γνωρίζει και αγνοεί.

«Η τέχνη είναι η πιο συμπυκνωμένη μορφή λόγου»   Ν. Αναγνωστοπούλου  

Art therapy 2Η Φρίντα χρησιμοποίησε πορτρέτα του εαυτού της ως τρόπο αντιμετώπισης των τραυμάτων της.

Αυτό το κείμενο είναι μία σύντομη αναφορά στη θεραπεία μέσω της Τέχνης και μια εισαγωγή σε μια σειρά συνεντεύξεων που σκοπό έχουν να αναλύσουν και να αποδώσουν στη τέχνη όχι μόνο την καλλιτεχνική της ιδιότητα αλλά και τη θεραπευτική της δυνατότητα.

Όλη μου η ζωή και η άποψη μου περί ζωής ήταν livin gartistic. Υπηρετώντας την αισθητική σαν τη μονή ηθική..

Χρησιμοποίησα την τέχνη και τα ταξίδια για να βρω εμένα, να με αναλύσω και να με γαληνέψω… Κάθε ταξίδι ήταν ένα βήμα παρακάτω στο ποια είμαι, ένα μάθημα μέσω ρεαλιστικής παρατήρησης εαυτού …Όποτε η εικόνα του περιβάλλοντος με έπνιγε το επαναλαμβανόμενο συναίσθημα που με τυραννούσε δημιουργικά, ήταν η φυγή..φυγή σαν τρόπος έμπνευσης και όχι απόδρασης..ο τρόμος της αδρανείας και της μη δημιουργίας ήταν και είναι κίνητρο να φύγω..είτε από τη πόλη –χώρα, είτε μέσα από τη μουσική είτε μέσα από τη ζωγραφική είτε μέσα από το χορό η την συγγραφή..έτρεμα από μικρή την μικροαστική αντίληψη και τρόπο ζωήςκαι η τέχνη ήταν το αντίδοτο για να ξεπερνώ τους φόβους μου.. Μου προσέφερε την ελευθερία που τόσο ανάγκη είχα και έχω. Εύχομαι να μπορέσω σας μεταδώσω με αγάπη την εμπειρία και τις γνώσεις μου ελπίζοντας να προσφέρω ένα μήνυμα για να δείτε τρυφερά τον εαυτό σας και να διαχειριστείτε τον οποιονδήποτε πόνο η φόβο σας, εκφράζοντας τον δημιουργικά.

Ζωγραφίζοντας τους δαίμονες μας είτε με χρώμα είτε με ήχο είτε με κίνηση, τους αγαπάμε και τους ξορκίζουμε, απελευθερώνουμε και παίζουμε με το παραμελημένο παιδί που φυλακίζεται μέσα μας τιμωρημένο σε μια μονοχρωμία που δεν επιτρέπει τα δυνατό γέλιο του.

«Είμαι η μούσα του εαυτού μου.  Εγώ είμαι το θέμα που γνωρίζω καλύτερα.

Το θέμα που θέλω να ξέρω καλύτερα.» Frida Khalo

Art therapy 3

 

Κείμενο - επιμέλεια –επιλογή εικόνων: Χαρά Γιαμπουράνη

Βιβλιογραφία:

Sue Jennings + Ase Minde “Οι μάσκες της ψυχής”

Arthour Robbins “The artist as a therapist”

 

 
 

team