Λουδοβίκος των Ανωγείων: Έχω βάλει τον εαυτό μου στην πορεία να είμαι ένας άνθρωπος ελεύθερος

 

Κυριακή μεσημέρι και συνάντηση με τον Λουδοβίκο των Ανωγείων στο Black Duck, σε ένα απο τα εξαιρετικότερα μαγαζιά στο κέντρο της Αθήνας, όπου τον βρήκαμε να πίνει τον πρωινό του καφέ. Η φιλοξενία του εξίσου εξαιρετική και οι απαντήσεις του στις ερωτήσεις μας, πάντα συγκεκριμένες και πάντα κατατοπιστικές... Τελειώνοντας την συνέντευξη διαπιστώσαμε πως ήταν μια συζήτηση περισσότερο φιλική, παρά μια συνέντευξη με καθαρούς όρους ερωτοαπαντήσεων με έναν ακόμα σπουδαίο καλλιτέχνη που αυτός ο τόπος διαθέτει... Ο Λουδοβίκος των Ανωγείων συνεχίζει να συναρπάζει όχι μόνο μέσα απο τα τραγούδια του, αλλά και τον τρόπο που ο ίδιος βλέπει την ζωή, τους ανθρώπους, την τέχνη ...

 

Λουδοβίκος 6Το κανονικό όνομά σου είναι Γεώργιος Δραμουντάνης. Το Λουδοβίκος των Ανωγείων πώς προέκυψε; Των Ανωγείων παραπέμπει στην καταγωγή αλλά το Λουδοβίκος;

Το έχω πει, βέβαια, δεκαπέντε χιλιάδες φορές..

Υπάρχουν κάποιοι που δεν το γνωρίζουν..

Τη μητέρα μου τη λένε Λουλουδιά, τον μεγάλο μου αδερφό τον λένε Νίκο και ως μαθητή τον έλεγαν Λουδονίκο, της Λουλουδιάς ο Νίκος. Όταν τελείωσε το λύκειο το έδωσαν σε μένα κι όταν γνωρίστηκα, το 1979, με τον Μάνο Χατζηδάκι στ’ Ανώγεια και κάναμε τον πρώτο δίσκο, μου δίνει το όνομα Λουδοβίκος των Ανωγείων, το οποίο το ακούω σαν διεύθυνση.

Γεννήθηκες και μεγάλωσες στ’ Ανώγεια, το ορεινό χωριό της Κρήτης, στον Ψηλορείτη.

Πολύ ορεινό, είναι το τελευταίο που συναντάς πριν φύγεις για τον ουρανό.

Είσαι από την Κρήτη, που είναι νησί, αλλά γεννήθηκες και μεγάλωσες σ’ ένα ορεινό χωριό. Θεωρείς τον εαυτό σου νησιώτη ή βουνίσιο;

Βουνίσιο φυσικά! Είδα τη θάλασσα 11 χρονών και τώρα που ζω στην Κρήτη ξαναβρίσκω τον εαυτό μου στα βουνά! Εμείς οι Ανωγειανοί δεν μπαίνουμε στη θάλασσα παρά μόνον όταν ταξιδεύουμε.

Έχεις την κρητική νοοτροπία; Με τις βεντέτες, με τη θέση της γυναίκας, που την έχουν οι ακραίοι Κρητικοί.

Δεν θα μπορούσα να την έχω, εννοείται πως έχω κάνει βήματα τόσα χρόνια μέσα από την τέχνη που κάνω, μεγάλωσα μεν σε αυτό το περιβάλλον αλλά ξέρω πως η βεντέτα, για παράδειγμα, έχει μια εσωτερική τιμή, μέσα της υπάρχει κάτι τίμιο γιατί αυτός που θα εκδικηθεί ξέρει ότι θα είναι ο επόμενος που θα χαθεί, άρα για κάτι πολύ υψηλό πορεύεται και θυσιάζεται ο ίδιος. Η μάνα του θα του πει τα μοιρολόγια πριν πεθάνει. Το κατανοώ αυτό και φυσικά δεν το αποδέχομαι. Προτιμώ αυτό που λέει μια παλιά παροιμία: «Δέκα λογιώ οι παλληκαριές στις εννιά να δραπετεύεις». Υπάρχει μία περίπτωση να κάνεις πίσω αλλά, τις περισσότερες φορές, είναι πιο σπουδαίο να πεις «είσαι πιο δυνατός από μένα, φεύγω».

Λουδοβίκος 4Πες μου, πώς ξεκίνησες;

Να σου πω κάτι απλό. Γυμνάσιο – Λύκειο στ’ Ανώγεια, δίνω εξετάσεις και μπαίνω στην Ανωτάτη Εμπορική. Με ταλαιπωρούσε ή την ταλαιπωρούσα, για πολύ καιρό τη Σχολή αυτή, αλλά δεν την τελείωσα ποτέ μου. Εμένα μ’ ενδιέφερε πάντα η ζωγραφική και γι’ αυτό πήγα στη Σχολή Καλών Τεχνών ως ακροατής στο εργαστήρι του Δημοσθένη Κοκκινίδη, για δύο χρόνια. Για πολλά χρόνια έζησα με τη ζωγραφική, έκανα πορτραίτα και τέτοια...

Καλλιτεχνικό στοιχείο…

Το 1979 γνωρίζομαι με τον Μάνο Χατζηδάκι στ’ Ανώγεια. Είχε έρθει να κάνει τις εκδηλώσεις κι όταν συναντηθήκαμε ζήτησε να με γνωρίσει. Με είχε ακούσει ένα βράδυ να τραγουδώ με μια παρέα, όπως κάναμε συνήθως τις νύχτες. Μου είπε: δεν ξέρω τι κάνεις στη ζωή σου αλλά η κατεύθυνσή σου είναι στο τραγούδι. Εγώ παρά την παρότρυνσή του, Χατζηδάκις ήταν αυτός, δεν ασχολήθηκα ποτέ, ούτε του είπα ποτέ θυμάσαι τι μου είπες κ.λπ.. Έξι χρόνια μετά, ενώ δούλευα με το μαντολίνο κάτι πραγματάκια μικρά για τον εαυτό μου, τα «Μοιρολόγια»...

Ήταν ο πρώτος δίσκος νομίζω...

Ναι, ο πρώτος δίσκος. Ένα μοιρολόϊ για ένα κοριτσάκι εφτά χρονών που πέθανε και δεν γνώρισε τον πατέρα του. Ήταν πολύ συγκινητικός ο στίχος αλλά και η μελωδία που του έβαλα για να το ακούσει ο Χατζηδάκις. Εκείνος ενθουσιάστηκε τόσο πολύ που με ρώτησε: «υπάρχει υλικό να κάνουμε ένα δίσκο;» Κάποια στιγμή το μάζεψα κι έκανα τον πρώτο μου δίσκο, το 1985. Το παρουσιάσαμε στο χωριό τον Ιούλιο του ίδιου χρόνου κι ήταν ένα θέατρο κατάμεστο, από 3 χρονών παιδιά μέχρι 100 όπου δεν άκουγες άχνα. Ανάμεσα στον κόσμο ήταν και τρεις γυναίκες κι εγώ έλεγα τα μοιρολόγια τους.. έτσι άρχισε η πορεία στον δρόμο της μουσικής! Αργότερα στον Σείριο, εδώ στην Πλάκα, όταν επί δύο χρόνια ο Χατζηδάκης αποφάσισε να κάνει την παρουσία γνωστών και αγνώστων καλλιτεχνών, ανάμεσα σ’ αυτούς ήμουν κι εγώ. Φαίνεται πως πέτυχε η πρότασή του γιατί με κράτησε σε όλα τα προγράμματα. Από εκεί και ύστερα έγινε και ο δεύτερος δίσκος. Μετά, σιγά - σιγά πήρε την πορεία του. Κάποια φορά του είχα πει: «Μάνο, μ’ έβαλες σε μια θάλασσα και δεν ξέρω τι να κάνω!»

Σε τι ηλικία μπήκες σ’ αυτόν τον χώρο, ήσουν σχετικά μικρός;

Όχι μικρός, γύρω στα 30. «Στην αρχή, που σ’ έβαλα στη θάλασσα δεν ήξερες να κολυμπάς…», μου είπε ο Χατζηδάκης, «…τώρα ξέρεις. Θα κάνεις αυτό που ξέρεις να κάνεις όσο καλύτερα γίνεται και το χρέος είναι των άλλων όταν σ’ ανακαλύψουν». Μ’ αυτόν τον τρόπο πορεύτηκα κιόλας.. δεν έκανα ποτέ κάτι για να εντυπωσιάσω, ούτε κάποιο σκάνδαλο. Άφησα τον εαυτό μου να πορεύεται με τη μουσική, μ’ αυτά που γράφω, με τον δικό μου ιδιαίτερο τρόπο, τη δική μου οπτική κι αυτό σιγά-σιγά περπάτησε, βρήκε τον κόσμο που αντανακλά σ’ αυτό που κάνω και είπα πως εγώ θα ζήσω εδώ.

Λουδοβίκος 5Θα σταθώ σ’ αυτό που είπες για κάποιο σκάνδαλο. Γενικά, είσαι ένας άνθρωπος που δεν ακούγεσαι, πολύ χαμηλών τόνων, κάποια στιγμή όμως τ’ όνομά σου συνδέθηκε με το ζεύγος Καραμανλή. Ήταν κάτι που σχολιάστηκε ποικιλοτρόπως. Σε ενόχλησε αυτό ή το θεώρησες ένα είδος διαφήμισης; Δεν το σχολίασες ποτέ ούτε έκανες κάποια δήλωση.

Δεν θα έκανα ποτέ δηλώσεις. Με το ζεύγος Καραμανλή είμαστε φίλοι, με τη Νατάσα με συνδέει μια φιλία 25 χρόνων. Επειδή έγινε σύζυγος του Πρωθυπουργού, δεν άλλαξε κάτι. Τιμώ τους φίλους μου και δεν θα έβγαινα ποτέ να το χρησιμοποιήσω για να κερδίσω κάτι, απλώς αποδέχθηκα την πραγματικότητα.

Συνεχίζεις να έχεις επαφές;

Και βέβαια! Και με άλλους πολιτικούς έχω επαφές, ήρθαν και με είδαν στο Camelot, o κ. Φλωρίδης με την Άννα Διαμαντοπούλου. Δεν έκανα ποτέ κάποια πολιτική τοποθέτηση. Ως φοιτητής ήμουν αριστερός. Στα γεγονότα του Πολυτεχνείου ήμουν μέσα.. 56 μέρες κρατούμενος έκανα μετά. Τα τραγούδια μου μιλούν για τον ταπεινό, τον χαμηλό και τον αδύναμο. Βεβαίως και είμαι αριστερός, το ότι με συνδέει η φιλία με τον Καραμανλή δεν λέει κάτι. Του είχα πει κάποια φορά: «Σε ψηφώ μα δε σε ψηφίζω» κι είχα τους λόγους μου. Το εκτιμούσε πολύ αυτό.

Έχω βάλει τον εαυτό μου στην πορεία να είμαι ένας άνθρωπος ελεύθερος, να μπορώ να πορευτώ προς την κατεύθυνση της ελευθερίας, να κάνω αυτό που μου αρέσει πραγματικά, γιατί έχω συνείδηση απόλυτη πως η χαρά κι η ευτυχία, ξεκινούν από τη στιγμή που θα παραδοθείς στην επιθυμία σου.. κι έτσι πορεύομαι στην τέχνη μου, στη μουσική, στη ζωγραφική, στην καθαρότητά μου. Κάνω αυτό που μου αρέσει πραγματικά κι αυτό που δεν μου αρέσει δεν το κάνω.

Αν σου δινόταν η ευκαιρία να γίνεις πιο εμπορικός τραγουδιστής και να βγάλεις πολύ περισσότερα χρήματα;

Δεν θα το έκανα ποτέ. Δεν είναι ο χαρακτήρας μου, ο τύπος μου. Έχω μάθει το μέγεθος του ολίγου. Το απαραίτητο που είναι η κορυφή της απαίτησής μου. Γιατί να θέλω παραπάνω;

Τα τραγούδια που γράφεις είναι βιωματικά ή κατά παραγγελία;

Η μεγαλύτερη προσβολή είναι να σου παραγγείλουν να γράψεις κάτι, στο τραγούδι ειδικά. Τα τραγούδια μου είναι βιωματικά, βασίζονται στην παρατήρησή μου στον περιβάλλοντα χώρο που ζω και τα προσωπικά βιώματα, κυρίως τα ερωτικά, είναι δικά μου. Τα τραγούδια με θλίψη, θάνατο, κ.λπ.. είναι από το περιβάλλον μου και τα ξέρω σαν ιστορίες.

Πιστεύω ότι το τραγούδι έρχεται για να στηρίξει τον άνθρωπο απ’ τη μεριά της αδυναμίας. Ένα τραγούδι πρέπει, κυρίως, να μιλήσει για τον πόνο, την απουσία, την έλλειψη.. αυτές είναι οι δυνάμεις ενός τραγουδιού. Δεν πιστεύω στα τραγούδια που τα λένε χαρούμενα. Θεωρώ ότι η χαρά είναι κάτι που το βιώνεις, το ζεις αν το ’χεις με έναν τρόπο, αλλά το τραγούδι έχει ανάγκη να σου κάνει μια ενδοσκόπηση, μια ακτινογραφία βάθους. Επιπλέον, στον λόγο πρέπει να υπάρχει και δεύτερη ανάγνωση του περιεχομένου του στίχου γιατί τραγούδι που δεν έχει καλό στίχο δεν μπορεί ποτέ να είναι καλό τραγούδι. Σέβομαι λοιπόν την τέχνη του καλού τραγουδιού και προσπαθώ να είμαι, στο περιεχόμενό του, ουσιαστικός. Με απλές παρατηρήσεις μπορείς να έχεις ένα εύκολο τραγουδάκι αλλά εγώ θέλω να έχει πόνο το τραγούδι, να κάθεται ο άλλος να το σκέφτεται…

Λουδοβίκος 3Να το νιώθει δικό του ουσιαστικά... Έχεις γράψει και ξένο στίχο…

Θα σου πω μια ιστορία. Κάθε χρόνο πηγαίνω στην Ιταλία σ’ ένα φίλο μου γιατρό. Αυτός σπούδασε εκεί κι έχει μια παρέα από διάφορους καλλιτέχνες, ζωγράφους, γλύπτες, κεραμίστες και μια κεραμίστρια της παρέας, μια πολύ όμορφη κοπέλα με πράσινα μάτια και ιταλική φινέτσα, πολύ όμορφη γυναίκα που έκρυβε ένα στοιχείο παραπάνω, ένα παράπονο. Εκεί στην παρέα που τη φλέρταραν όλοι, είπα να δοκιμάσω κι εγώ μ’ έναν τρόπο. Και άκου τι είπα.. «πώς αισθάνεσθε;» είναι τώρα φράση αυτή να φλερτάρεις μια κοπέλα; Άκου όμως τι απάντησε: «Io sono un albero». Νοιώθω όπως ένα δέντρο. Παίρνω κι εγώ αφορμή και λέω «με πράσινα δάκρυα», το μεταφράζει ο Αντώνης, con lacrime Verdi με πράσινα δάκρυα και φτιάχνει αμέσως ένα στίχο. Πιάνω το μαντολίνο, αυτή χαμογέλασε, είχα κερδίσει ήδη 1-0! Κάναμε τη μελωδία πολύ γρήγορα και το βράδυ παίξαμε με το στιχάκι αυτό. Λέω στον Αντώνη: «Δεν θα κοιμηθείς απόψε. Θα γράψουμε το τραγούδι, θα το μεταφράσεις στα Ιταλικά και θα το παρουσιάσουμε αύριο το βράδυ στην παρέα.. και φτιάχνουμε το τραγούδι ως εξής: Είμαι ένα δέντρο με πράσινα δάκρυα, είμαι ένα δέντρο που ταξιδεύει, είμαι ένα δέντρο που δεν ονειρεύεται.

Τελικά, κάναμε σχέση με την κοπέλα για ένα διάστημα. Έγινε, στ’ Ανώγεια, το άγαλμα της ανωγειακής γυναίκας και το μοντέλο είναι η κοπέλα με τα πράσινα δάκρυα.

Γενικά είσαι ένας τραγουδιστής που τραγουδάει, ως επί το πλείστον, μοιρολόγια αλλά κι ερωτικά τραγούδια.

Τα μοιρολόγια ήταν η αρχή. Θεωρώ τον εαυτό μου τραγουδιστή των μπλουζ στην Ελλάδα. Για μένα, τα μπλουζ είναι αυτά τα τραγούδια, γιατί τα μπλουζ είναι τα λυπημένα τραγούδια, αυτά δηλαδή που σε εξυψώνουν μέσα από τη θλίψη, όχι που σε καταθλίβουν.

Τι ρόλο παίζει ο έρωτας στη ζωή σου;

Καθοριστικό, όπως σε κάθε άνθρωπο αν θέλει να το παραδεχθεί. Ο έρωτας είναι η τιμή που σου κάνει η Φύση. Να σε επιλέγει για μια συγκίνηση, μια συνάντηση για το άλλο πρόσωπο. Ο έρωτας γι’ αυτό κουβαλά τα φτερά του! Δεν είναι τυχαίο που του έβαλαν φτερά και οι αρχαίοι, για να’ρθει και να φύγει! Τη φυγή δεν τη βλέπει ο άνθρωπος, βέβαια, κι αυτό είναι το δράμα του. Μάλιστα, μέσα στην παράσταση, τους έλεγα ένα παράδειγμα. Αν δεις μιαν ανθισμένη κερασιά υπάρχει ωραιότερο πράγμα; Η κερασιά είναι ολάνθιστη, αν πλησιάσεις κοντά θ’ ακούσεις τον ήχο από τις μέλισσες. Υπάρχει ένας ερωτικός διάλογος. Το κάθε άνθος φορά το νυφικό του φουστάνι, οι μέλισσες ζουζουνίζουν, νέκταρ ρέει και γίνεται αυτός ο ερωτικός διάλογος. Σε δέκα μέρες τελειώνει αυτό, πέφτουν τα άνθη φεύγουν οι μέλισσες. Είναι εντολή, φεύγουν χωρίς διαμαρτυρία! Μόνον ο άνθρωπος δεν ξέρει πότε τελειώνει ο έρωτας και πότε ξεκινάει η ζωή του η άλλη. Επειδή ο άνθρωπος είναι φυγόπονος, διατηρεί τις ελπίδες του κι ενώ μέσα του ξέρει πως έχει τελειώσει, προσπαθεί να τον αναβιώσει. Είναι θεϊκή επίσκεψη ο έρωτας, εννοείται! Μ’ έναν απλό τρόπο το εξηγώ. Όταν σε επισκεφθεί ο έρωτας, σε εγκρίνει η Φύση για να φτιάξεις το τρίτο πρόσωπο. Ερωτεύομαι θα πει «σε εγκρίνω», είσαι καθαρός για να κάνεις τη γέννα. Αυτό είναι το μεγαλείο του έρωτα. Η ορθοδοξία βέβαια, και ειδικά ο Χριστιανισμός έβαλε μέσα του την ενοχή. Σε κατευθύνει μέσω του γάμου, σου βάζει παρωπίδες, δεν σ’ αφήνει να εκφραστείς ελεύθερα. Οι αρχαίοι Έλληνες που τον έρωτα τον είχαν πολύ ψηλά όπως του αξίζει, τον είχαν κάνει τόσες θεότητες. Ελευθερώνονταν, μέσα από τον έρωτα, και παρήγαγαν τον πολιτισμό που όλοι ξέρουμε. Πώς να δημιουργήσεις πολιτισμό όταν ενοχοποιείς τον έρωτα; Η Αφροδίτη, ο Νάρκισσος, ο Άδωνις, έπαιξαν βασικό ρόλο! Αν τους αφαιρέσεις τον έρωτα, τον θεό της αρχαιότητας, είναι άχρηστοι! Όχι μόνον η γλυπτική αλλά και η μουσική, αν είχε διασωθεί, θα ήταν ανάλογη στην αρχαία Ελλάδα. Ένα τόσο δα κομματάκι αρχαίου γλυπτού να βρεις είναι έργο τέχνης! Ένα δάκτυλο αρχαίου αγάλματος είναι εικαστικό γεγονός! Υπήρχε τότε μια δομή, ένα περιεχόμενο που έβγαινε προς τα έξω.

Σήμερα δεν υπάρχει παιδεία, δεν γνωρίζουμε αρχαία ελληνικά, δεν ξέρουμε τη ρίζα των λέξεων. Η ιστορία μας κατοικεί μέσα στις λέξεις! Αν δεν ακούσεις τις λέξεις, αν δεν παρακολουθήσεις τι σου λένε και πώς το διηγούνται, δεν μπορείς να πας παρακάτω. Υπάρχει η λέξη «κοιτάζω», υπάρχει η λέξη «βλέπω» που είναι πιο βαθύ, υπάρχει η λέξη «ξανοίγω» που λέμε στην Κρήτη, αλλά υπάρχει και το «θωρώ» το αρχαίο «ορώ» με το «θ» στη θέση της δασείας, που έχει τόση δύναμη, που το νοιώθεις να φεύγει από το στόμα σου με το «θήτα» πατημένο στα δόντια! Θωρώ και τά χεις όλα μέσα. Δες πόσες επιλογές έχει αυτή η γλώσσα να πει μόνο τη λέξη «κοιτάζω» κι αυτό χάνεται καθημερινά. Μ’ αυτές τις λέξεις πρέπει ν’ ασχοληθούν οι συγγραφείς, οι ποιητές και να τις ανασύρουν και να τις ξαναπαρουσιάσουν. Αυτές οι λέξεις κάθονται ακίνητες σαν μια κυρία η οποία υπήρξε όμορφη, ποθητή και τώρα κάθεται σε μια γωνιά απογοητευμένη. Να μια λέξη τέτοια. Ζήτησα από τη φίλη μου τη Μαρία να έρθει κι εκείνη ήρθε «τρεχαπετάμενη» δηλαδή, τρέχοντας και πετώντας μαζί. Ποιος μιλάει σήμερα με τέτοιες λέξεις; Εγώ τιμώ τη γλώσσα μας, μου αρέσει πολύ.

Λουδοβίκος 2Διαβάζεις γενικά;

Όχι πολύ. Διαβάζω μικρούς ποιητές, μικρούς συγγραφείς, μικρά βιβλία. Έχω πρόβλημα συγκέντρωσης. Αν δω ένα μεγάλο βιβλίο δεν θα το διαβάσω ποτέ. Δεν μου λείπει όμως και πολύ. Ό,τι κάνω το αντλώ από την παρατήρησή μου στη Φύση. Παντού υπάρχουν ενυπόγραφες επιστολές μέσα στη Φύση, του θεού της Φύσης που σε προκαλούν να τις διαβάσεις. Δεν μπορείς να δεις τι θέλει να σου πει το δέντρο απέναντι αν δεν το παρατηρήσεις. Λέγαμε πριν για την κερασιά, ας πούμε τώρα για τη μηλιά. Η μηλιά βγάζει τα άνθη της και τι είναι αυτό; Η πρόσκληση! Καλεί, διαδηλώνει την εικόνα της, το άρωμά της και καλεί τα έντομα. Γίνεται η συνάντηση, η οποία ακυρώνεται σε δέκα μέρες, τα άνθη πέφτουν και αρχίζει να γίνεται ένα μικρό πράσινο κομπάκι. Πράσινο μες στα πράσινα, γιατί δεν ενδιαφέρεται να το δει κανείς αυτό. Όταν ολοκληρωθεί η διαδικασία και δημιουργηθούν τα σποράκια μέσα στον καρπό, μέσα στο μήλο, τότε αυτό βάφει τα χείλια του με κραγιόν και σου λέει «είμαι εδώ! για τα ζώα, για τα πουλιά, για σένα!». Αυτό είναι το σημαντικό, να παρατηρείς τι σου διδάσκει το περιβάλλον. Βλέπεις ένα αγκάθι που φτιάχνει μια μπάλα με αλεξιπτωτιστές σπόρους, που περιμένουν τον αλήτη τον αέρα να περάσει! Ας έχουμε ανοιχτά μάτια στην παρατήρηση! Ο,τιδήποτε συμβαίνει στη Φύση έχει να σου πει κάτι. Από το πρωί που θα ξυπνήσω πιάνω δουλειά στην παρατήρηση. Αυτή είναι η πραγματικότητά μου!

Από το να διαβάζεις ένα βιβλίο προτιμάς να διαβάζεις τον κόσμο γύρω σου…

Ναι, γιατί κάποιος είδε τα πράγματα, τα κατέγραψε και τα διαβάζω εγώ. Ας τα δω κι εγώ ο ίδιος όσο μπορώ. Με τα συναισθήματα όμως που σου προκαλεί η γλώσσα των ανθρώπων τα πράγματα είναι διαφορετικά και με την τέχνη του τραγουδιού γίνονται στίχος, μελωδία.

Υπάρχουν κάποια τραγούδια που τα έχεις ακούσει από άλλους τραγουδιστές και τα έχεις ζηλέψει και θα ήθελες να είναι δικά σου;

Όλοι οι τραγουδιστές το έχουμε αυτό. Μου αρέσει πολύ του Άσιμου το τραγούδι «Έχω ένα παπάκι». Το θεωρώ πολύ μεγάλο τραγούδι γιατί είναι τόσο παιδικό και σοβαρό μαζί. Υπάρχουν πολλά τραγούδια που θα ήθελα να ήταν δικά μου, όπως του Χατζιδάκι, του Γκάτσου, η «Αθανασία», η «Περσεφόνη».

Έχεις συνεργαστεί με πολλούς καλλιτέχνες.

Ναι έχω συνεργαστεί με τον Μάλαμα, τον Παπάζογλου, τη Νένα Βενετσάνου, τον Καλημέρη, τη Μαρία Αναματερού που την έχω δίπλα μου.

Υπάρχει κάποιος καλλιτέχνης που θα ήθελες να συνεργαστείς αλλά ήταν οι συγκυρίες τέτοιες που δεν ευοδώθηκε;

Δεν βασίζομαι σε συνεργασίες. Δηλώνω αυτό που κάνω μοναχός μου, σε μια παράσταση κ.λπ.. Εγώ βγαίνω και μου κάνει η Μαρία στο τραγούδι; έρχεται η Μαρία… Με τον Μάλαμα και τον Παπάζογλου κάναμε συνεργασία δισκογραφική, τραγούδησαν ένα τραγούδι μαζί μου που το είχα γράψει στο στούντιο του Παπάζογλου στη Θεσσαλονίκη. Έχω κάνει, και με άλλους, συνεργασία όπως με τη Νένα Βενετσάνου, με τον Βασίλη Λέκκα, αλλά δεν είναι αυτό που ζητώ.

Έχεις κάνει φιλίες από τον καλλιτεχνικό χώρο;

Φυσικά, ο Φίλιππος Γράψας απ’ τη Θεσσαλονίκη, μεγάλος στιχουργός, ποιητής. Δεν κάνω κάτι επαγγελματικά με άλλους, κάνω τους στίχους και τη μελωδία μόνος μου.

Σπούδαζες στην ΑΣΟΕΕ αλλά δεν την τελείωσες ποτέ. Το έχεις μετανοιώσει;

Όχι! Δεν ξέρω να γράψω τ’ όνομά μου λογιστικά! Ήταν πολύ κακό το εκπαιδευτικό σύστημα τότε. Σύμφωνα με τις δυνατότητές μου μπήκα στην ΑΣΟΕΕ αλλά εγώ ήθελα να κάνω τον ζωγράφο και με πήγαν στην ΑΣΟΕΕ.

Λουδοβίκος 1Συνεχίζεις να ζωγραφίζεις;

Και βέβαια! Στη Σκηνή, που παίζω τώρα, ζωγραφίζω ένα μάτι γιατί το θέμα της παράστασης είναι το «βλέμμα».

Ποιο άλλο είδος μουσικής ακούς, εκτός από τα δικά σου τραγούδια;

Τρίτο πρόγραμμα. Δεν ακούω τραγούδια γιατί έχουν κακό στίχο και στεναχωριέμαι. Ακούω ξένη μουσική, ραδιόφωνο, μου αρέσει πολύ η κλασσική μουσική και κάποια τραγούδια που εκτιμώ κυρίως του Χατζιδάκι. Ο Ξυδάκης, επίσης, είναι μεγάλος συνθέτης, ο Μάλαμας, ο Παπάζογλου, ο Ορφέας Περίδης, ο Αλκίνοος Ιωαννίδης, είναι καλλιτέχνες που στέκονται πολύ ψηλά γι΄αυτό και πορεύονται σωστά. Στον χώρο της τέχνης πρέπει να κρατάς τη θέση σου, να είσαι πολύ αυστηρός και να μη γίνεσαι εσύ το όργανο στον χώρο που παίζεις. Εγώ προσωπικά δεν θα παίξω ποτέ σ’ ένα χώρο που να τρώνε! Δεν υπάρχει για μένα αυτό. Η μουσική δεν είναι μόνον ένα φόντο για να κάνεις πράγματα, να παίζεις και να κουβεντιάζουν γύρω. Παίζεις για να σε ακούσουν, αν δεν θέλουν να σ’ ακούσουν να μην έρθουν!

Στο ΗalfΝote, που παίζω τώρα, επικρατεί απόλυτη ησυχία κι όταν δεν συμβαίνει αυτό τους βάζω στη θέση τους. Τους είπα χθες για παράδειγμα «ξέρετε ότι τα πιο ακριβά πράγματα λέγονται κοντά στο αυτί! Το σ’ αγαπώ δεν το φωνάζεις! Αν έχετε να πείτε κάτι σοβαρό πείτε το κοντά στο αυτί, γιατί τα τραγούδια είναι εύθραυστα και δεν αντέχουν τη φασαρία!».

 

Κείμενο - Ερωτήσεις: Αλεξάνδρα Ασπιώτη
Φωτογραφία: Τίμος Σταμάτης
 
 
 
 

team